Tổng quan về xơ vữa động mạch và cách phòng ngừa

Tổng quan về xơ vữa động mạch và cách phòng ngừa

Xơ vữa động mạch là một căn bệnh do sự tích tụ ác mảng bám ở trong động mạnh, làm chúng trở nên cứng và thu hẹp. Căn bệnh này có thể xảy ra trên mọi đối tượng dù già hay trẻ, nhưng phần lớn gặp ở người lớn tuổi. Bệnh xơ vữa động mạch có thể phát triển gây tắc nghẽn mạch máu, suy tim thậm chí gây đột quỵ. Nhưng tin vui cho bạn và gia đình là căn bệnh này hoàn toàn có thể phòng tránh hoặc làm chậm lại quá trình bằng cách ăn uống lành mạnh, thường xuyên vận động và dùng thuốc. Hãy dành một chút thời gian để xem xét những thay đổi nào bạn có thể thực hiện hôm nay, để bảo vệ động mạch của bạn sau này.

Xơ vữa động mạch là gì?

Xơ vữa động mạch là bệnh tác động đến động mạch. Cũng như tĩnh mạch nếu nó được phẫu thuật di chuyển đến nơi khác để làm chức năng của động mạch. Về mặt đại thể, nó có biểu hiện là thành mạch máu trở nên “xơ cứng” . Bởi các sang thương được gọi là mảng xơ vữa phát triển trong thành mạch. Vào giai đoạn muộn, mảng xơ vữa có thể gây hẹp lòng mạch. Làm hạn chế lưu lượng máu trong đó. Nó cũng có thể vỡ ra và trôi theo dòng máu làm tổn thương các mô và cơcquan bên dưới. Bệnh này gặp nhiều hơn ở các nước phát triển như ở châu u, Mỹ. Còn ở các nước đang phát triển như châu Á, Phi ít gặp hơn.

Xơ vữa động mạch là gì?

Bệnh cũng thường gặp ở người cao tuổi. Qua nghiên cứu thấy rằng chất nội tiết tố sinh dục của phụ nữ như oestrogen cũng có tác dụng giúp hạn chế được bệnh. Vì vậy tỷ lệ bệnh này ở phụ nữ trước tuổi mãn kinh thấp hơn ở nam giới (theo tư liệu của Mỹ). Phụ nữ tuổi từ 60 tuổi trở lên bị bệnh này cũng nhiều ngang bằng với nam giới. Tuy vậy những phụ nữ có sử dụng nội tiết tố oestrogen trong điều trị một số bệnh khác có tác dụng bảo vệ chống bệnh này tốt hơn (theo một số tài liệu của Mỹ).

Nguyên nhân gây bệnh

Xơ vữa động mạch có thể gặp mọi nơi trong cơ thể nhưng nguy hiểm nhất là động mạch nuôi tim (động mạch vành), động mạch não.

Yếu tố gây bệnh

Nguyên nhân chính gây nên xơ vữa động mạch là cholesterol trong máu tăng cao (bình thường cholesterol trong máu < 5,2mmol/l), đặc biệt là tăng cao LDL- C cholesterol xấu). Bình thường LDL-C trong máu <3,4 mmol/lít (<130mg/dl). Khi dư thừa LDL-C thì xuất hiện hiện tượng tích tụ lớp mỡ trong lòng động mạch hoặc giảm HDL–C cholesterol tốt). Lipoprotein có tính chất bảo vệ thành mạch, khác với cholesterol xấu, nếu giảm cholesterol tốt là có nguy cơ cao với hiện tượng xơ vữa động mạch (bình thường HDL-C trong máu >0,9 mmol/l, khi HDL-C dưới chỉ số này là có hiện tượng bị giảm).

Nguyên nhân của sự gia tăng cholesterol là gì?

Người ta nghiên cứu và tổng kết thấy rằng nguyên nhân của sự gia tăng cholesterol máu lệ thuộc rất nhiều vào chế độ ăn. Ví dụ như ăn quá nhiều mỡ động vật, ăn quá nhiều thức ăn có chứa cholesterol. Như phủ tạng động vật, thịt có màu đỏ, tôm, trứng, dầu dừa. Ăn mỡ các loại động vật như mỡ lợn, mỡ trâu bò, mỡ cừu, mỡ gà… Trứng, bơ, sữa toàn phần (là những thực phẩm có dầu mang nhiều axit béo bão hoà). Hoặc có thể hay gặp ở người có chế độ ăn dư thừa năng lượng gây béo phì.

Nguyên nhân của sự gia tăng cholesterol là gì?

Thống kê cũng cho thấy tăng cholesterol có thể có tính chất gia đình (di truyền). Hoặc do mắc một số bệnh như suy giáp trạng, hội chứng thận hư, đái tháo đường. Một số bệnh gây rối loạn protein máu (đau tuỷ xương…). Ở những người do thiếu vận động hoặc ít vận động như ngồi bàn giấy nhiều giờ, nhiều ngày. Công việc lao động bắt buộc ngồi lâu như thợ may, người đánh máy… Lại ăn chế độ nhiều đạm, nhiều mỡ khiến cho năng lượng tích tụ lại thành mỡ. Tăng lượng cholesterol xấu và giảm lượng cholesterol tốt.

Triệu chứng bệnh xơ vữa động mạch

Bệnh xơ vữa động mạch có tính chất từ từ và xảy ra trong một thời gian. Nếu không phát hiện kịp thời thì mới có các triệu chứng điển hình. Xơ vữa động mạch thì sớm muộn cũng làm cho thành động mạch bị xơ cứng. Lòng động mạch bị hẹp lại làm cho máu cung cấp cho các cơ quan giảm đi. Nhất là xơ vữa động mạch vành gây thiếu máu cục bộ, thiếu máu cơ tim gây đau thắt ngực. Và có thể gây cơn đau tim đột ngột và tử vong.

Nếu động mạch ở não bị xơ cứng thì làm hẹp lòng động mạch não gây hiện tượng rối loạn tuần hoàn não.  Nặng hơn là đột quỵ do tắc mạch não hoặc nhũn não. Xơ vữa động mạch xảy ra ở bất kỳ động mạch nào trong cơ thể. Nếu xảy ra ở động mạch chân (cẳng chân) thì sẽ xuất hiện cơn đau cơ giống như cơn đau chuột rút. Bệnh xơ vữa động mạch cũng là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp.

Làm thế nào để biết có nguy cơ bị xơ vữa động mạch?

Bệnh xơ vữa động mạch ở người cao tuổi là một bệnh âm thầm nhưng rất nguy hiểm. Trong giai đoạn đầu của bệnh xơ vữa động mạch thì có rất ít triệu chứng. Vì vậy người cao tuổi cần được khám bệnh định kỳ. V làm xét nghiệm máu để biết có tăng cholesterol máu hay không. Khi làm xét nghiệm cần lưu ý xét nghiệm cholesterol toàn phần (cholesterol). Gồm cả cholesterol tốt và cholesterol xấu.

Ngoài ra cũng nên kiểm tra đường máu lúc đói và đo huyết áp định kỳ. Khi đã được bác sĩ khám bệnh cho kết luận bị tăng huyết áp thì người cao tuổi càng cần kiểm tra huyết áp định kỳ và dùng thuốc đều đặn theo đơn chỉ dẫn của bác sĩ, không tự động đổi thuốc và không tự động ngừng thuốc làm giảm huyết áp khi chưa có ý kiến của bác sĩ khám bệnh cho mình.

Làm thế nào để biết có nguy cơ bị xơ vữa động mạch?

Đối với đường huyết khi có kết luận của bác sĩ khám bệnh, thông qua xét nghiệm máu lúc đói và làm nhiều lần là bị đái tháo đường thì cần lắng nghe và làm theo chỉ dẫn của bác sĩ khám bệnh, không nên quá lo lắng làm ảnh hưởng đến sức khoẻ nói chung và làm tăng bệnh đái tháo đường, bệnh xơ vữa động mạch. Khi bị đái tháo đường thì người cao tuổi nên chuẩn bị cho mình một máy đo đường huyết tự động để vừa theo dõi đường huyết tốt vừa tránh mất thời gian đi khám bệnh.

Phòng bệnh xơ vữa động mạch như thế nào?

Chế độ ăn uống hợp lý

Chế độ ăn là hết sức quan trọng đối với việc phòng bệnh xơ vữa động mạch ở người cao tuổi. Cần hạn chế ăn mỡ động vật như mỡ lợn, mỡ bò, mỡ gà mà thay thế vào đó là dùng dầu thực vật như dầu lạc, dầu vừng. Không nên ăn loại dầu dừa vì dầu dừa có nhiều axít béo bão hoà dễ gây nên hiện tượng xơ vữa động mạch. Nên ăn các thức ăn có nguồn gốc từ đậu nành như đậu phụ. Mỗi tuần nên có từ 2 – 3 ngày ăn cá, trong mỡ của cá có nhiều chất béo omega-3 mà chất này rất tốt cho thành động mạch.

Không nên ăn các loại lòng như lòng lợn, lòng trâu, bò và hạn chế ăn tôm, trứng. Các bữa ăn hàng ngày nên tăng cường lượng rau xanh, hoa quả (riêng người bị đái tháo đường hạn chế ăn loại quả ngọt như mít, na, xoài, hồng xiêm…).

Tập thể dục, rèn luyện sức khỏe

Cần vận động cơ thể như tập thể dục dưỡng sinh, đi bộ, chơi thể thao tuỳ theo sức mình. Người ta thấy nếu vận động đều, có bài bản và phù hợp với từng cá thể thì có thể làm tăng lượng cholesterol tốt, giảm cholesterol xấu và đồng thời làm giảm huyết áp đối với người đang bị tăng huyết áp mạn tính.

Dùng thuốc hỗ trợ

Nếu đã áp dụng tất cả các biện pháp nhằm làm giảm cholesterol mà không đạt kết quả thì phải dùng thuốc. Tất nhiên dùng loại thuốc gì và liều lượng ra sao, trong thời gian bao lâu cần có ý kiến của bác sĩ khám bệnh cho mình. Người bệnh không nên tụ động mua thuốc để dùng. Những thông tin cung cấp trong bài viết của vtcsins.com  chỉ có tính chất tham khảo. Kông thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *